İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Endokrinoloji Uzmanı Doç. Dr. Yusuf Aydın, Covid -19 enfeksiyonu tüm dünyada verdiği hasarla tüm insanlığı tehdit eden bir salgın halinde devam ederken, bu enfeksiyona karşı en küçük önlemler bile önem kazanmaktadır.

Covid-19 enfeksiyonunun tedavisinde anti viral ajanlar kullanılmaktadır. Ancak her hastada aynı etkinliği göstermemektedir. Özellikle altta yatan diyabet, obezite gibi kronik hastalıkları olanlarda hastalı ağır seyretmektedir. Bu hastalar dışında kimi klinik durumlarda da bu hastalığın ağır seyrettiği saptanmıştır’’ şeklinde açıklamada yaptı.

Vitamin D3 Seviyesi Düşük Kişilerin Covid -19 Olma Riski Daha Yüksektir

Eskiden beri serum vitamin D3 düzeyi düştüğü dönemlerde viral enfeksiyonların daha sık olduğu bilinen bir gerçektir. Ancak covid-19 enfeksiyonların da bu durumun çok daha önemli olduğu gözlemlenmiştir. Covid-19 enfeksiyonuna yakalan bireylerin vitamin D3 seviyeleri düştükçe enfeksiyon şiddetinin daha ağır seyrettiği saptanmıştır.

Ayrıca bu enfeksiyondan hastaneye yatışı gereken hastaların vitamin D düzeylerinin yatış gerektirmeyenlere göre daha düşük olduğu saptanmıştır. Ayrıca yoğun bakım ihtiyacı olan Covid-19 enfeksiyonlu hastalarında vitamin D düzeylerinin çok düşük olduğu saptanan gerçeklerden birisidir.

Doç. Dr. Yusuf Aydın, vitamin D eksikliği olan kişilerde birçok farklı klinik durum gözlenebilmektedir. Vitamin D eksikliği ile otoimmün hastalıklar daha sık gözlemlendiği, insülin direncinin daha fazla olduğu, kilo vermenin zorlaştığı, enfekiyonlara yatkınlığın arttığı ve hatta kanser oranlarında bile artış olduğu birçok farklı çalışmalarda gösterilmiştir.

Yani Vitamin D sadece vücudumuzdaki kalsiyum ve kemik metabolizması ile ilgili olmadığı bilinen bir gerçektir. Covid-19 pandemisi ile de viral enfeksiyonlardaki önemi bir kez daha ortaya konulmuştur.

Vitamin D Almak İçin Tüketilmesi Gereken En Önemli Besinler 

Vitamin D vücudumuzda %80 oranında cildimizin güneş ışınları ile teması sonucunda cilt altında bulunan kolesterolün dönüşümü ile ortaya çıkmaktadır. Ancak %20’lik kısmında ağızdan besinler yolu ile temin edilebilmektedir.

Besinler içerisinde en fazla balık ve deniz ürünlerinde mevcuttur. Güneş ışınları ile temasımızın en az olduğu kış aylarında vitamin D seviyeleri oldukça alt seviyelere düşmektedir. Vitamin D düşüklüğü sonrasında değişik mekanizmalar ile bağışıklık sistemi zayıflamakta ve viral enfeksiyonların sıklığı artmaktadır.

Peki, Vitamin D seviyesi Hangi Aralıklarda Olması Gerekir?

Vitamin D3 seviyesi kanda 32-70 ng/ml aralığında olması gerekmektedir. Vitamin D3 seviyesi 20-32 ng/ml arasında ise Vitamin D yetersizliğinden söz edilirken 10-20 ng/ml arasındaki Vitamin D3 seviyelerinde orta derecede vitamin D eksikliği olduğu söylenebilir.

Özellikle Vitamin D3 seviyesi 10 ng/ml altında ise ağır vitamin D eksikliğinden bahsedebiliriz. Özellikle yoğun bakım Covid-19 hastalarında vitamin D seviyelerinin oldukça düşük olduğu gözlemlenmiştir.

Covid-19 Enfeksiyonuna Yakalanmamak İçin Neler Yapılmalıdır?

İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Endokrinoloji Uzmanı Doç. Dr. Yusuf Aydın, ‘’Covid-19 enfeksiyonundan korunmak veya daha hafif semptomlarla atlatabilmek için vitamin D3 seviyelerimizin 40 ng/ml üzerinde olması gerekmektedir.

Buradan şöyle bir mesaj çıkarılmamalıdır. “Vitamin D yüksek olursa Covid-19 enfeksiyonundan korunurum, benim hasta olmamamı engeller” ifadeleri doğru değildir. Covid-19 enfeksiyonundan korunmanın yolu Covid-19 hastaları ile temasın engellenmesi, yani maske kullanılması, el ve yüz temizliğine dikkat edilmesi, sağlıklı beslenme, düzenli uyku ile olmaktadır. Bunlara ek olarak kış günlerine girdiğimiz bu günlere mutlaka vitamin D seviyesine baktırarak, gerekirse ve çoğunlukla gerekir, vitamin D tedavisine başlanmalıdır’’ dedi.

Vitamin D tedavisi sizin vitamin D3 düzeyine göre değişir. Günlük, haftalık veya 15 günde bir olan tedaviler vardır. Bu tedavilerin planlanmasını doktorunuz yapmalıdır.

Zamanımızın çoğunu evde, genellikle de bilgisayar karşısında geçirdiğimiz için gözlerimizde kuruluk ve bu tablonun neden olduğu yorgunluk ile ağrı sorunlarının görülme riski de artıyor. Dolayısıyla Covid-19 pandemisinde gözlerimizi korumak ayrı bir önem taşıyor.

Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Sarper Karaküçük pandemide gözlerimizi korumak için dikkat etmemiz gereken en önemli kuralın, yeterince temiz olmayan ellerimizin gözlerimize götürülmemesi olduğunu belirterek, maske takmanın ve beraberinde ellerimizi en az 20 saniye yıkamanın önemini vurguluyor.

Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Sarper Karaküçük Covid-19 pandemisinde göz sağlığımızı korumak için almamız gereken önlemleri anlattı; önemli öneriler ve uyarılarda bulundu!

Elleri yıkamadan asla

Ellerinizi gözlerinize götürmeyin, gözlerinizi ovuşturmayın. Özellikle de ellerinizi yıkamadıysanız! Covid-19, tıpkı grip virüsleri gibi vücut yüzeyini kaplayan ve mukoza denilen zarları geçerek vücudumuza giriyor.

Bu zarlar, yani virüslerin vücudumuza giriş kapıları, ağız, burun ve gözlerimizde yer alıyor. Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Sarper Karaküçük ellerimizi sık sık ve doğru yıkamanın Covid-19 pandemisinde daha da fazla önem taşıdığını belirterek, “Çünkü gün içinde ellerimizi sık sık ağzımıza, burnumuza ve gözlerimize götürüyoruz.

Eller usulüne uygun olarak sabunla yıkanmadan göze götürülürse Covid-19 bulaşma riski yüksek olabiliyor. Dolayısıyla ellerimizi sık sık ve en az 20 saniye boyunca yıkamalıyız.” diyor.

Yüz siperlikleri ve koruyucu gözlük kullanın

Göz sağlığınız için Covid-19’a karşı takmanız gereken maskeye ek olarak, özellikle kapalı ortamlarda, yüz siperlikleri ve koruyucu gözlükler kullanın. Bunlar gerek bariyer oluşturup koruma, gerekse ellerimizi gözlerimize götürme ihtimalini azaltma açısından ekstra fayda sağlayabiliyorlar.

Bu belirtilerde zaman kaybetmeyin

Covid-19’un özel bir göz belirtisi olmamakla birlikte; gözde kızarıklık, yanma, batma, çapaklanma, sulanma ile seyreden konjonktivit, enfeksiyona eşlik edebiliyor. “Bu sorunlarda zaman kaybetmeden bir göz hekimine başvurmayı ihmal etmeyin, çünkü göz enfeksiyonları zamanında tedavi edilmezse gözlerde kalıcı hasarlar bırakabilir.” uyarısında bulunan Prof. Dr. Sarper Karaküçük, “Ancak beraberinde öksürük, ateş, nefes darlığı ve eklem ağrısı gibi belirtiler varsa, öncelikle göğüs ya da dahiliye muayenesi olmanız gerekiyor.” diyor.

Lens kullanırken bunlara dikkat 

Kontakt lensler her zaman titizlik ve temizlik istiyorlar. Pandemi döneminde kullanım kurallarına ise çok daha fazla dikkat etmek gerekiyor. Bunun nedeni ise yeterince temiz olmayan ellerle takılan ya da çıkartılan lenslerin göz yolu ile enfeksiyon bulaşma riskini arttırması. Prof. Dr. Sarper Karaküçük lens kullanımında dikkat edilmesi gereken kuralları şöyle anlatıyor: “Pandemi döneminde eller ve dokunulan yüzeyler virüs içerebileceği için kontakt lens kullanımı sırasında el temizliği daha da önem taşıyor.

Ellerin en az 20 saniye süreyle yıkanması, kontakt lenslerin dikkatle ve usulüne uygun şekilde yıkanmış ellerle günlük olarak düzenli takılıp çıkartılması, kontakt lenslerle yatılmaması, süresi dolan aylık ya da günlük lenslerin atılıp yeni paketin açılması gibi temel kurallara mutlaka uyulması gerekiyor.

Ayrıca özellikle kış aylarında ev içinde kalorifer yanan ortamlarda hava daha kuru olabileceği için kontakt lenslerin tek kullanımlık suni gözyaşlarıyla günde 2-3 kez nemlendirilmesi de çok faydalı olacaktır.”

Bilgisayar başında her 45 dakikada bir mola

Pandemi süresince gerek eğitim, gerekse iş hayatı nedeniyle ekran başında geçirdiğimiz süremizi çok uzattığımız için göz kuruluğu problemi ve beraberinde göz ağrılarının görülme sıklığı artıyor.

Bu sorunlarla başa çıkmak için yaklaşık her 45 dakikada bir çalışmaya 5-10 dakika ara vermeli, bilgisayar başından kalkmalı, dolaşmalı, ardından ekran başına dönmelisiniz. Ayrıca ekran, göz seviyesinden daha aşağıda olmalı. Aşırı uzamış çalışma sürelerinde suni gözyaşlarından günde 2-3 kez destek almanızda da fayda var.

Hele de bugünlerde bu kompleks sistemi ayakta tutabilmenin en önemli yollarından biri sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek. Dengeli beslenmenin yanı sıra egzersiz ve kaliteli uyku sağlıklı bir yaşamın yapı taşlarını oluşturmakta” diyor. Beslenme ve Diyet Uzmanı Nur Ecem Baydı Ozman, pandemi sürecinde bağışıklığımızı güçlendirmek için beslenmenin 9 kuralını anlattı, önemli uyarılar ve önerilerde bulundu.

 Çeşitli beslenin

Bağışıklık sisteminin güçlenmesinde vitamin ve mineraller büyük önem taşıyor. Ancak tek bir vitamin ve mineralle bu faydayı sağlamak mümkün değil. O nedenle vitamin ve minerallerin hepsinden faydalanabilmek için mutlaka çeşitli beslenmeye özen gösterin.

Örneğin bağışıklık sistemi üzerinde olumlu etkileri bulunan çinko; buğday, badem, et, yumurta, süt gibi ürünlerde bulunurken; C vitamini daha çok taze meyve ve sebzelerde bulunuyor. Yine bağışıklık sisteminin güçlenmesi üzerine etkisi bulunan E vitamini ise ceviz, fındık, badem ve balık türlerinde bulunuyor.

Yeterli protein tüketin

Diyette protein eksikliğinin bağışıklığı baskıladığı ve enfeksiyonlara maruziyeti arttırdığı bilimsel çalışmalarda gösterilmiştir. Özellikle vegan veya vejetaryen kişilerde temel olarak eksikliği görülen makro besin grubu proteinlerdir.

Yine et grubu besinlerden haz etmeyen ve sık et tüketemeyen kişilerin tahıl ve bakliyatları kombinleyerek tüketmesi yaklaşık et kalitesinde protein ortaya çıkaracaktır. Nohut ve bulgur pilavı, peynir ve tahıllı ekmek gibi kombinasyonlar kaliteli protein kombinasyonlarıdır. Bu besinlerden birinde var olup diğerinde var olmayan protein yapı taşları birleştiğinde neredeyse tüm protein yapı taşlarını bünyesinde barındıran et kalitesine yaklaşmış olur.

Hekiminiz öneriyorsa takviye alın

Özellikle diyet sürecinde kalori kısıtlaması yaparken ne yazık ki alınması gereken bazı besin ögelerinin de eksik alımı söz konusu oluyor. Bu durumda kişi günlük tüketmesi gerekenin oldukça altında vitamin-mineral alıyor olabilir. Bu anlamda bu eksiklikleri telafi etmek için hekiminize veya diyetisyeninize danışarak multivitamin takviyeleri alabilirsiniz.

 B grubu vitaminlerini ihmal etmeyin

B grubu vitaminleri doğru immün yanıt oluşumunda oldukça önemlidir. Ayrıca B grubu vitaminleri suda eriyen vitaminlerdir, vücutta depolanmadıklarından günlük olarak düzenli şekilde alınmaları gerekir.

B kompleks grubuna dahil olan B1, B2, B3, B5, B6, B9, B12 vitaminlerinden her biri tahıl, et, süt, yeşil sebzeler gibi çok farklı kaynaklarda çeşitli miktarlarda bulunduğundan bu vitaminleri yeteri kadar almak ancak beslenme tarzını çeşitlendirmek ile mümkün olacaktır. Bu nedenle tek tip beslenmekten kaçının.

Sigarayı bırakın

Beslenme ve Diyet Uzmanı Nur Ecem Baydı Ozman “Yapılan bilimsel çalışmalar; sigaranın sağlığa zararlarını tartışmasız ortaya koyuyor. Bağışıklık sistemi zayıfladığında enfeksiyonlara yatkınlık artıyor.

Bağışıklık sistemini olumsuz etkileyebilecek her faktör bu dönemde özellikle dikkate alınmalı. Sigara bağışıklığı zayıflatmasının yanı sıra kandaki C vitamini seviyesini de düşürüyor. Sigarayı bırakmak çok önemli.” diyor.

Diyet yapıyorsanız Akdeniz diyetini tercih edin

Kilo vermek için her geçen gün yeni bir diyet akımı ortaya çıkmakta. Ancak birçoğu çok kısıtlı kalori içeren ve birçok besin ögesi bakımından yetersiz beslenme önerileri içerebiliyor. Bilimsel literatürde adı sıklıkla geçen ve bireylerin sağlığını sürdürmesinde en olumlu etkileri bulunan beslenme modeli Akdeniz diyeti olarak görülüyor. Akdeniz diyeti kırmızı eti çok daha düşük oranda içerirken, meyve, sebze, yağlı tohumlar, tam tahıllar ve balık tüketimini teşvik ediyor.

Besin hazırlama aşamalarında dikkatli olun

Bağışıklık sistemini destekleyen ve taze meyve, sebzelerde bulunan C vitamini; bakır, demir özellikle paslanmış demir gibi yüzeylerle ve uzun süre hava ile temas ettiğinde C vitamini oksidasyonu meydana gelir.

Bu nedenle C vitamini kayıplarından korunmak için C vitamini içeren sebze ve meyveler hava ile teması önlemek adına çok küçük parçalara bölünmemeli, besin hazırlama aşamasında sadece paslanmaz çelik ve güvenilir plastikler kullanılmalı.

Paslanmaz çelikten yapılmayan metal meyve sıkacaklarında da benzer vitamin kayıpları söz konusudur. Ayrıca çok hızlı dönerek meyveleri sıkan aletlerde meydana gelen ısı ile birlikte de C vitamini kaybı meydana gelmektedir.

Meyve sebzeleri bekletmeden tüketin

C vitamini suda eriyen bir vitamin olduğu için pişirme suyuna geçer, hava ile temasta ise oksitlenerek aktivitesi azalır. Bu anlamda meyve ve sebzeleri hava ile uzun süre temasına izin vermeden tüketin. Örneğin mandalinayı, portakalı soyar soymaz bekletmeden tüketin.

Kahvaltı yapmayı ihmal etmeyin

Beslenme ve Diyet Uzmanı Nur Ecem Baydı Ozman “Sabahları mutlaka kahvaltınızı yapın. Ancak kahvaltıda poğaça, börek, salam, sosis gibi bağışıklığı azaltıcı yiyecekler yerine yumurta, peynir, zeytin, salatalık, yeşillik gibi bağışıklığınızı kuvvetlendirici besinler tüketin.

Bakteri, virüs ve patojenik mikroorganizmaların neden olduğu enfeksiyonlara karşı koruyucu etkisinin olduğu çalışmalarda gösterilen Beta-glukan alımı için; haftada bir iki kez; kahvaltıda yulaf meyve karışımları ya da omletinize ekleyerek mantar tüketebilirsiniz. Beta-glukan; yulaf unu, yulaf ezmesi, tam tahıl ürünler ve mantarda bulunan; hücresel bağışıklığı uyaran güçlü bir aktivatördür.” diyor.